Masłowice

Powstańcy pochodzący z gminy Masłowice

Bajankiewicz (Bajenkiewicz, Bojankiewicz) Mikołaj Jan, poch. ze wsi wsi Granice (patrz więcej: Chełmo).

Baranowski Franciszek, włościanin, poch. ze wsi Przerąb. Oskarżony o współudział w powieszeniu dymisjonowanego żołnierza Krystiana Hamermejstra. Skazany przez Wojskowy Sąd Polowy na karę śmierci, 26 X/7 XI 1864 r. wyrok zamieniono na utratę wszelkich praw i 10 lat katorgi na Syberii.

Herszel Ferdynand, młynarz z Kraszewic. Aresztowany w 1865 r. pod zarzutem powieszenia w 1863 r. nieznanego z imienia i nazwiska poddanego pruskiego, w więzieniu spędził 2 miesiące, następnie oddany pod nadzór policyjny.

Imisz vel Imisch Aleksy Józef (1844-1927) – weteran powstania styczniowego (patrz więcej: Chełmo).

Jasiński Mateusz Maciej, rządca dóbr Chełmo i wójt gminy (patrz więcej: Chełmo).

Mikulski Walenty, właściciel wsi Przerąb, za pomoc powstańcom skazany 11/23 III 1864 r. na karę grzywny w wysokości 200 rs.

Nowicki Józef, s. Marcina, ur. ok. 1846 r., włościanin, poch. ze wsi Korytno. Za przynależność do oddziału powstańczego skazany we Włodzimierzu na 2 lata rot aresztanckich. Prawdopodobnie był to syn Marcina i Marcjanny z d. Gaik, ur. 8 III 1846 r. w Wólce w par. Chełmo (akt ur. 30/1846, Chełmo), który w 1882 r. poślubił Walerię Karbowską. Był wówczas emerytowanym feldfeblem artylerii armii carskiej (akt małż. 20/1882, Chełmo).

Pocztówna (Postówna?), poch. z Kraszewic, jako młoda dziewczyna miała być kurierką przenoszącą wiadomości do oddziału Oksińskiego.

Siekierzyński Franciszek Salezy Karol (1846-1931) – powstaniec styczniowy, zesłaniec syberyjski, farmaceuta, właściciel apteki. Ur. 18 I 1846 w Masłowicach (par. Chełmo, pow. radomszczański, gm. Masłowice) w rodzinie szlacheckiej legitymującej się herbem Kościesza. Był czwartym w kolejności z sześciu synów Karola (ok. 1807-1882) – wówczas pisarza prowentowego i Anny ze Strużyckich. Rodzice pobrali się 9 II 1833 w Kobielach Wielkich k. Radomska i wkrótce po narodzinach pierwszej córki Julii Ewy (ur. 22 V 1833, w 1849 wyszła za Michała Sikorskiego) przenieśli się do Masłowic. Tam rodzili się kolejni bracia i siostry Franciszka: Katarzyna Franciszka (1834-1845), Józef Konstanty (1837-1838), Jan Tomasz (1838-1846), Józef Konstanty (1841-1913), Marianna Klara (1843-1845), Paweł Franciszek (1848-1906), Aleksander Leon (ur. 1851), Michalina Teresa (ur. 1853) – w 1874 wyszła za Aleksandra Cichockiego. F. Siekierzyński uczył się w szkole realnej w Piotrkowie [Trybunalskim]. W 1862 trafił jako uczeń do apteki Feliksa Soczołowskiego w Radomsku. Zimą 1863 przystąpił do powstania styczniowego, zaciągając się do oddziału (prawdopodobnie Polikarpa Krąkowskiego), który formował się we wsi Silniczka k. Maluszyna (gm. Żytno, pow. radomszczański), podówczas znajdującej się w dobrach hr. Ostrowskiego. W lasach maluszyńskich przeszedł przeszkolenie wojskowe i odbył chrzest bojowy („w majątku hr. Ostrowskiego”). Oddział ten trafił następnie pod komendę płk. Teodora Leona Cieszkowskiego (1833-1863), który z rozkazu gen. Mariana Langiewicza wyruszył z obozu powstańczego w Goszczy, by dokonać dezorganizacji kolei warszawsko-wiedeńskiej. 14 III 1863 zajął Radomsko rozbroiwszy kilku inwalidów wojskowych pozostających w mieście. Powstańcy skonfiskowali kilka koni i 5310 rub. z kasy magazynu solnego, a następnego dnia rano (ścigani przez wojska carskie) ruszyli w kierunku Zagłębia Dąbrowskiego. Uszkodzili trzy mosty kolejowe pomiędzy Zawierciem i Łazami, co spowodowało natychmiastową reakcję wroga. Za powstańcami podążyły dwa silne oddziały z garnizonów w Częstochowie i Piotrkowie [Trybunalskim]. 22 III 1863 Siekierzyński uczestniczył w przegranej bitwie pod Łazami (zwanej inaczej bitwą pod Kuźnicą Masłońską), gdzie został ranny w rękę. Po opatrzeniu wrócił do powstania (nie wiadomo, czy ponownie do oddziału płk. Cieszkowskiego), w lipcu brał udział w potyczkach pod Janowem i Złotym Potokiem, co sugeruje, że wówczas był członkiem partii Zygmunta Chmieleńskiego. Prawdopodobnie po potyczce pod Złotym Potokiem Siekierzyński wraz z kolegą Niemojewskim został pojmany i trafił do niewoli rosyjskiej. Początkowo więziony był w Wieluniu, następnie trafił do Cytadeli Warszawskiej. Stamtąd został wysłany pod sąd wojskowy do Włodzimierza nad Klaźmą (ros. Władimir), gdzie był sądzony jako „buntownik” ujęty z bronią w ręku. 2 XI 1863 został pozbawiony wszelkich praw obywatelskich i skazany na rok rot aresztanckich w Wiatce (ob. Kirow). 15 XI 1863 wysłany do Wiatki, a po odbyciu kary na osiedlenie w guberni jenisejskiej. Dzięki pomocy zesłańca polskiego ks. Barabasza, zaprzyjaźnionego z rodziną Siekierzyńskich, pozostał w Krasnojarsku. Od 1865 kontynuował naukę zawodu u aptekarza Zielińskiego w Krasnojarsku i tam ukończył pełną praktykę uczniowską. W 1868 ułaskawiony ze względu na niepełnoletni wiek w chwili popełnienia „przestępstwa politycznego”, a także zgodę na powrót do Królestwa Polskiego. Po powrocie złożył na UW egzamin na pomocnika aptekarskiego (1869), a następnie w 1873 na Cesarsko-Warszawskim Uniwersytecie zdał egzamin prowizorski i uzyskał stopień prowizora farmacji (w 1874 lub na początku 1875, wg jednego ze źródeł). W tym okresie pracował w warszawskich aptekach Heinricha, Kucharzewskiego i Karpińskiego. Po otrzymaniu stopnia prowizora przez rok dzierżawił aptekę na Pradze (ob. prawobrzeżnej dzielnicy Warszawy). 20 V/2 VI 1874 ożenił się w Warszawie z Marianną Cysarską (ur. 1844), panną, c. Michała i Elżbiety z Załeckich. W 1876 przeprowadził się na stałe do Wilna, gdzie najpierw wydzierżawił aptekę położoną w dzielnicy Zarzecze (po litewsku zwanej Užupis), a następnie ją wykupił, stając się jej wyłącznym właścicielem. Stworzył przy aptece laboratorium leków (preparatów) galenowych, które z pełnym poświęceniem prowadził aż do przejścia na zasłużoną emeryturę (1923). Pozostał jednak w dalszym ciągu właścicielem apteki na Zarzeczu, którą oddał jedynie w dzierżawę. W odrodzonej Polsce był głównym organizatorem i pierwszym prezesem Wileńskiego Towarzystwa Farmaceutycznego (1919). Niedługo po przejściu na emeryturę został członkiem honorowym WTF. W 1921 został wybrany prezesem koła wileńskiego Stowarzyszenia Weteranów Powstań Narodowych 1831, 1848 i 1863. W 1921 oficjalnie przyznano mu status weterana i awansowano na stopień oficerski (podporucznika). Został także uhonorowany Krzyżem Walecznych i Krzyżem Niepodległości z mieczami (1930). Siekierzyński angażował się w działalność społeczną i filantropijną. Będąc osobą majętną założył legaty na rzecz Przytułku Dzieciątka Jezus w Wilnie (dla osieroconych dzieci), Wileńskiego Kuratorium nad Biednymi oraz Stowarzyszenia Weteranów Powstań Narodowych. Brał udział w uroczystościach państwowych i obchodach rocznicowych powstania styczniowego. W 1928 uległ poważnemu wypadkowi, dostał się pod koła przejeżdżającego wozu. W X 1931 jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Zm. 23 XII 1931 w Wilnie. Został pochowany z honorami wojskowymi na Cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie, grób istnieje do dzisiaj. Źródło: G. Mieczyński, K.T. Witczak, Siekierzyński Franciszek Salezy Karol, Radomszczański Słownik Biograficzny, t. IV, Radomsko 2024, s. 147-149.

Siekierzyński Józef Konstanty (1841-1913) – duchowny katolicki, uczestnik powstania styczniowego, Sybirak. Ur. 10 III 1841 r. w Masłowicach w ówczesnej parafii Chełmo, s. Karola – pisarza prowentowego w majątku ziemskim Masłowice i Anny z d. Strużyckiej. Miał liczne rodzeństwo, jednym z braci był powstaniec styczniowy Franciszek Salezy Karol (patrz powyżej). Rodzice od najmłodszych lat przygotowywali syna do kapłaństwa. Józef ukończył Seminarium Duchowne Św. Krzyża w Warszawie w 1863 r. i został skierowany jako wikary do parafii w Słomczynie (woj. mazowieckie, pow. piaseczyński, gm. Konstancin-Jeziorna). 19‎ ‎VI/1 VII 1864 r. ks. Siekierzyński‎ ‎na wezwanie‎ ‎władz‎ ‎rządowych‎ ‎przyjechał‎ ‎do‎ ‎Warszawy‎ ‎i‎ ‎tu‎ ‎został aresztowany. Po krótkim śledztwie 25 VI/7 VII oddany pod sąd polowo-wojenny, który prowadził sprawę zarejestrowaną pod nr 441, dotyczącą Siekierzyńskiego i niejakiego Komorowskiego (lub Komarowskiego). Wyrokiem tegoż sądu nr 3022 z 5/17 XII 1864 r. po konfirmacji Namiestnika Królestwa Polskiego (7/19 XII 1864) Siekierzyński został skazany na 8 lat robót katorżniczych na Syberii i ‎pozbawiony‎ ‎wszystkich‎ ‎praw‎ ‎stanu. Według władz Siekierzyński był ‎w‎ ‎bliskich‎ ‎stosunkach‎ ‎z‎ ‎jednym‎ ‎z‎ ‎organizatorów‎ ‎powstania‎ ‎Biernackim,‎ ‎wiedział‎ ‎o‎ ‎czasie‎ ‎egzekucji‎ ‎żandarma‎ ‎rosyjskiego‎ ‎w‎ ‎Wilanowie‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎doniósł‎ ‎o‎ ‎tym‎ ‎władzom,‎ w końcu‎ ‎sam‎ ‎wstąpił‎ ‎do organizacji‎ ‎rewolucyjnej‎ ‎w‎ ‎charakterze‎ ‎setnika‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎to stanowisko‎ ‎otrzymał‎ ‎nominację‎ ‎od‎ ‎dowódcy‎ ‎Biernackiego i,‎ ‎jak‎ ‎widać‎ ‎z‎ ‎dokumentów,‎ ‎nominację‎ ‎tę‎ ‎przyjął‎ ‎chętnie, choć‎ ‎obecnie‎ ‎temu‎ ‎zaprzecza.‎ ‎Siekierzyński został zesłany do Tunki. Pracował w bardzo ciężkich warunkach w kopalni srebra w Akatni przy granicy chińskiej. Po zakończeniu katorgi został szynkarzem. Wraz z nim zesłanych było ponad 150 księży. Pozbawieni praw stanu nie mogli odprawiać mszy świętych. 12 XII 1875 Irkucki Urząd Gubernialny wydał ks. J. Siekierzyńskiemu zaświadczenie przywracające mu częściowo prawa cywilne (jednak z zakazem opuszczania gub. irkuckiej). Wówczas zajął się handlem. Z dochodów uzyskiwanych w ten sposób wspierał często innych zesłańców, przesyłał też datki do ojczyzny z przeznaczeniem na wpisy do szkoły biednych uczniów. W ostatnich latach pobytu w Irkucku wspomagał ks. Józefa Rozgę – wcześniej również zesłańca z Tunki. W 1878 chciano go przenieść do gub. kazańskiej, jednak odmówił z obawy przed pogorszeniem warunków życia. 26 IV 1900 r. zwolniony został spod nadzoru policyjnego, przywrócono mu wszystkie prawa obywatelskie, w tym prawo dostępu do stanowisk państwowych i społecznych (bez możliwości ubiegania się o zwrot majątku) oraz odzyskał prawo swobodnego wyboru miejsca zamieszkania. Wówczas zadecydował o powrocie do kraju. W 1902 r. dotarł do Warszawy. W 1903 r. został mianowany wikariuszem parafii Błonie, a po kilku miesiącach przeniesiony na stanowisko kapelana szpitala dla obłąkanych w Tworkach. 27 X 1904 r. na własną prośbę zwolniony i skierowany jako administrator do parafii Głogowiec w Dekanacie Kutnowskim. Tutaj angażował się w pracę duszpasterską i społeczną. Po przyjeździe ofiarował Matce Bożej złoty kielich mszalny – wotum od towarzyszy niedoli z Irkucka. Zorganizował parafialną bibliotekę, wspierał Polską Macierz Szkolną. We współpracy z Towarzystwem opieki nad zabytkami przeszłości rozpoczął renowację świątyni: odnowiono mury, wzniesiono wieżę, całość otoczono murowanym ogrodzeniem, odbudowano zabudowania gospodarskie. Pomagał finansowo parafii w Łąkoszynie po pożarze kościoła w 1909 r. Prowadził szczegółową kronikę parafii, ponadto dokumentował losy zesłanych do Tunki kapłanów. J. Siekierzyński zm. w Głogowcu 11 I 1913 r. do czego mogła się przyczynić chroniczna choroba płuc, pochowany na Starych Powązkach w Warszawie w rodzinnym grobowcu Siekierzyńskich i Jędrzejewskich (kw.76, rz.1, m. 27, 28). Przez parafian został zapamiętany jako dbający o wiernych kapłan. Źródła: P.F. Kubicki, Bojownicy kapłani za sprawę Kościoła i ojczyzny w latach 1861-1915 : materiały z urzędowych świadectw władz rosyjskich, archiwów konsystorskich, zakonnych i prywatnych. Cz. 1, Dawne Królestwo Polskie. T. 3, Diecezje: sandomierska, sejneńska, warszawska, emigracja kleru po r. 1863, zakony, zestawienia i spisy, Sandomierz 1933, s. 520,521; Cz. 3, Sandomierz 1939, s. 314, 344; S. Matraś, Ze wspomnień Sybiraka, Chicago 1896, s. 314; E. Nebelski, „Krzewiciele polskich idei”. Duchowni katoliccy zesłani do Imperium Rosyjskiego – czasy polskiej niewoli narodowej, „Nasza Przeszłość”, t. 126: 2016, s.156; F.J. Żyskar, Tunka : opowiadanie o wsi Tunka, gdzie było na wygnaniu przeszło 150-ciu księży, oparte na wspomnieniach naocznych świadków i odnośnych dokumentach, Poznań 1914, s. 163; https://ekutno.pl/pl/545_historia/52995_andrzej-olewnik-opowiada-o-ks-jozefie-siekierzynskim.html, pobrano 9 I 2026; AGAD, sygn. 1/242/0/-/7, k. 119v-120; „Kurjer Warszawski” 1863, nr 157, s. 769; 1894, nr 46, s. 5; 1901, nr 331, s. 7; 1903, nr 41, s. 5; nr 143, s. 3; 1905, nr 2, s. 2; „Wiadomości Kościelne” 1876, nr 9, s. 95.

Szkudłarz Jakub, poch. z Kępna, jako chłopiec będąc u rodziny w Kraszewicach miał być kurierem przenoszącym wiadomości do oddziału Oksińskiego. Aresztowany przez Prusaków i przetrzymywany przez 4 tygodnie, następnie odesłany rodzicom.

Wojciechowski Adam Jan, ur. 11 XII 1843 r. w Masłowicach, s. Antoniego (kucharza) i Katarzyny z Tomczyckich. Zamieszkały w Gosławicach. Walczył pod dowództwem Taczanowskiego w bitwach pod Kruszyną i Pokrzywnicą (raczej: Koprzywnicą, 15 III 1864). Więziony w Sandomierzu a potem w Cytadeli Warszawskiej. Zesłany do rot aresztanckich na 2 lata pod zarzutem przynależności do oddziału żandarmów wieszających i pomocy w powieszeniu niejakiego Chomickiego. Pracował przy budowie kolei Moskwa-Charków. W 1867 r. ożenił się w Bęczkowicach z Florentyną Świderską, był wówczas kucharzem w Zakrzewie Wielkim. Później mieszkał we wsi Lubowidz. Pozytywnie zweryfikowany jako weteran powstania, otrzymał stopień podporucznika. W 1930 odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami. Źródła: J. Maliszewski, Uczestnicy powstania styczniowego, zesłani i internowani, cz. II, „Biuletyn Sekcji Sanitarnej Towarzystwa Wiedzy Wojskowej”, 1930, nr 1-4, s.70 (tu błędne miejsce urodzenia: Mostowice); „Rocznik Oficerski” 1923, s. 65, poz. 1825 (tu jako Jan Adam); Monitor Polski 10 XI 1930, nr 260; AGAD, zespół 238, sygn. 4, k. 423; akt ur. 106/1843, par. Chełmo; akt małż. 17/1867, par. Bęczkowice.